Rè ar leth-chòig ceud bliadhna, ar 250mh ceann-bliadhna, tha e iomchaidh cuimhneachadh air ar caraidean agus ar càirdean a bha cudromach ann a bhith a’ buannachadh ar neo-eisimeileachd bho na Breatannaich. Tha e fìor gu robh adhbharan falaichte aig na Frangaich agus na Spàinntich ann a bhith a’ toirt taic don ar-a-mach againn, ach is e a’ phuing as cudromaiche gum faodadh a’ chogadh airson neo-eisimeileachd a bhith air a dhol air adhart nas fhaide na rinn e no is dòcha nach robh sinn air fàs neo-eisimeileach gu poilitigeach bhon RA gu 1982 còmhla ri Canada. Tha seo bho Smithsonian Magazine gar cur nar cuimhne mu chuideachadh na Spàinne ann a bhith a’ faighinn ar neo-eisimeileachd. Tha artaigil bhon Daily Beast ga leantainn a’ clàradh fear eile de na tantrums aig CHAN E MO cheann-suidhe drumpf/trump, am fear seo aig co-labhairt NATO ann an Ankara, an Tuirc leis nach bi Prìomhaire na Spàinne Pedro Sánchez a’ cromadh dha agus chan eil e na amadan mar a tha Rùnaire-Coitcheann NATO Mark Rutte. Tapadh leibh an Spàinn agus a’ Phrìomhaire Pedro Sánchez!
Fiosrachadh goirid: Spàinntich eile a shabaid airson nan Ameireaganach
- Fhuair an dioplòmaiche Spàinnteach Francisco de Saavedra airgead agus solarachaidhean dha na daoine dùthchasach.
- Ghlac an Àrd-mharaiche Luis de Córdova y Córdova soithichean Breatannach agus ghabh e pàirt ann an Sèist Pensacola ann an 1781 còmhla ri Gálvez.
Chuir an t-Oifigear Spàinnteach seo ionnsaigh air na Breatannaich rè Ar-a-mach Ameireagaidh, a’ toirt ùine do George Washington ionnsaigh chudromach a dhealbhadh
Chuir Bernardo de Gálvez gu neo-dhìreach ri buaidh Arm na Mòr-thìre aig Sèist Yorktown ann an 1781. Tha dealbh tearc dheth ri fhaicinn a-nis aig Gailearaidh Nàiseanta nan Dealbhan-dhaoine aig an Smithsonian.
/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/accounts/headshot/AliciaAult_1.png)
Tha dealbh de Gálvez air a bhith air liosta mhiannan Caragol o chionn fhada. Ann an 2025, fhuair Gailearaidh nan Dealbhan-camara iasad fad-ùine den pheantadh bho Iberdrola, companaidh lùtha Spàinnteach aig a bheil cruinneachadh beairteach de dh’ealain . Tha Iberdrola cuideachd a’ cumail sùil air a’ phròiseact Unveiling Memories , a bhios a’ brosnachadh barrachd aithne air tabhartasan Spàinnteach is Hispanach do neo-eisimeileachd Ameireagaidh.
Chaidh dealbh Gálvez a pheantadh le José Nicolás de Escalera , neach-ealain à Cùba bho dheireadh an 18mh linn a bha ainmeil airson a phìosan cràbhach agus dealbhan de dhaoine ainmeil. Anns an obair , tha Gálvez a’ coimhead eireachdail ann an èideadh armachd Spàinnteach le brocaid agus muinchillean grèise a tha a’ comharrachadh an ìre a fhuair e o chionn ghoirid mar leifteanant-seanalair. Air a phronnadh ri a bhroilleach chlì tha crois a fhuair e nuair a chaidh a dhèanamh na ridire le Teàrlach III na Spàinne ann an 1777. Tha litir aig Gálvez bho athair, Matías de Gálvez , ga mholadh airson àrdachadh armachd na bu thràithe.
Sgrìobh Matías, caiptean-seanalair Guatemala agus an dèidh sin leas-rìgh na Spàinne Nuadh , gu a mhac, ag ràdh, “Tha sonas do chonsachaidhean mar thoradh air Dia agus d’ adhartas gu bhith na rìgh; bi cho taingeil don dà mhòrachd gus a bhith an urra ri beannachd d’ athar gràdhach.”
Bha an Gálvez òg air a dhol suas gu bhith na riaghladair air Louisiana ann an 1777, aig aois 30. Bha Louisiana deatamach do fhortan agus miannan ìmpireil Ìmpireachd na Spàinne, arsa Larrie D. Ferreiro , eachdraiche aig Oilthigh George Mason agus ùghdar Brothers at Arms: American Independence and the Men of France and Spain Who Saved It . Aig deireadh an 18mh linn, b’ e New Orleans prìomh àite do mharsantan Spàinnteach a bha a’ giùlan bathar bhon Charibbean. Bha an Spàinn airson smachd a chumail air a’ Chamas, a bharrachd air a bhith a’ giùlan luingearachd suas is sìos Abhainn Mississippi.
Ach bha na Breatannaich a’ toirt ionnsaigh air an fhearann seo tro phostaichean daingnichte ann am Baton Rouge, Mobile agus Pensacola, uile suidhichte ann an coloinidh ùr-stèidhichte Bhreatainn West Florida .
Bha ùidh shònraichte aig na Frangaich ann am malairt air Abhainn Mississippi cuideachd. Às dèidh dhaibh Cogadh nan Seachd Bliadhna a chall deich bliadhna gu leth roimhe sin, bha an Fhraing air a’ mhòr-chuid de na coloinidhean aice ann an Ameireaga a Tuath a thoirt seachad do na Breatannaich. A-nis, bha na Frangaich ag iarraidh dìoghaltas.
Ghluais an Fhraing agus a caraid Spàinn còmhla nuair a thàinig e gu Breatainn. Taing do luchd-brathaidh ann an New Orleans agus ann an àiteachan eile, “bha fios aca gum biodh na h-Ameireaganaich mu dheireadh a’ dol a dhèanamh ar-a-mach an-aghaidh Bhreatainn," tha Ferreiro ag ràdh. B’ e plana nan dùthchannan Eòrpach “aimhreit a bhrosnachadh agus solar a thoirt dha na h-Ameireaganaich.” Le bhith a’ dèanamh sin, bhiodh sin a’ tarraing aire feachdan Bhreatainn agus “a’ cumail nam Breatannaich air an t-slighe cheart," tha an neach-eachdraidh a’ cur ris.
An toiseach, chuidich Gálvez le bhith a’ comasachadh gluasad solar is armachd suas Abhainn Mississippi gu na reubaltaich. An uairsin, san Ògmhios 1779, dh’ainmich an Spàinn cogadh air Breatainn. Fhuair Gálvez buidheann de shaighdearan, nam measg Cùbaich, Meagsaganaich, Spàinntich, Creolaich, Acadianaich, Tùsanaich Ameireaganach agus Ameireaganaich Dhubha saora, gus sabaid còmhla ris. Nas fhaide air adhart sa bhliadhna sin, rinn na fir caismeachd suas gu Baton Rouge , far an do chuir iad ruaig air na Breatannaich bhon ionad-dìon aca. An uairsin ann an 1780, ghlac Gálvez agus a shaighdearan Mobile - grèim cudromach Breatannach eile - às deidh sèist dà sheachdain .
B’ e Pensacola an targaid mu dheireadh a mhair beò. ’S e port cudromach a bh’ ann airson malairt Ìmpireachd Bhreatainn sa Charibbean, agus bha am baile na “dhàgair ann an cridhe malairt na Spàinne,” tha Ferreiro ag ràdh.
Bha na Spàinntich ag iarraidh Pensacola dhaibh fhèin, agus “b’ e Gálvez an duine aca,” tha an neach-eachdraidh a’ mìneachadh – chan ann air sgàth an eòlais armachd aige, ach leis gun gabhadh earbsa a chur ann, às aonais conaltraidh dhìreach foirmeil, gus miannan an rìgh a choileanadh. “Bha fios aige dè bha an crùn ag iarraidh,” tha Ferreiro ag ràdh.
Anns a’ Mhàrt 1781, sheòl Gálvez agus a chòmhlan ioma-chultarach de shaighdearan a-steach do Bhàgh Pensacola. Aig deireadh an t-sèist dà mhìos a dh’fhaid, ghèill na Breatannaich.
Thug buaidh Gálvez ùine do George Washington gus ionnsaigh Arm na Mòr-thìreach air Yorktown , Virginia, a dhealbhadh ann an tuiteam 1781. Às dèidh dhaibh a bhith air chall aig Pensacola, cha robh “mòran fheachdan cabhlaich sa Charibbean” aig na Breatannaich tuilleadh, tha Ferreiro ag ràdh – rud a leig leis na Frangaich mòran den chabhlach aca a ghluasad bhon roinn sin suas gu Bàgh Chesapeake gus taic a thoirt do na reubaltaich.
“Feumar smaoineachadh air na sèistean ann am Florida an Iar Bhreatainn agus Virginia san aon pharagraf, mura h-eil san aon seantans, oir b’ e toradh a’ bhuaidh aig Pensacola a bh’ anns a’ bhuaidh aig Yorktown," eadhon ged nach robh Gálvez fhèin an làthair airson gèilleadh Bhreatainn aig Yorktown, tha Ferreiro ag ràdh.
’S dòcha gur ann anns a’ Cheann a Deas as aithne dhuinn Gálvez agus a chuid tabhartasan don Ar-a-mach Ameireaganach, far a bheil bailtean mòra , sràidean agus àiteachan-còmhnaidh air an ainmeachadh na urram. Ach, san fharsaingeachd, chan eil an ceannard armachd Spàinnteach air a bhith cho aithnichte ri mòran Eòrpach eile a shabaid còmhla ris na h-Ameireaganaich, leithid am Marquis de Lafayette .
Ann an 2014, thug a’ Chòmhdhail saoranachd urnamach do Gálvez , ag aithneachadh a’ phrìomh dhreuchd a bh’ aige ann a bhith a’ cuideachadh le bhith a’ stèidheachadh nan SA. Anns an aon bhliadhna sin, chaidh dealbh dheth a chrochadh ann an seòmar Comataidh Dàimhean Cèin an t-Seanaidh. Chaidh a pheantadh leis an neach-ealain Spàinnteach Carlos Monserrate agus tha e na ath-riochdachadh ùr-nodha de dhealbh Gálvez timcheall air 1784 a chaidh a chur às leth Mariano Salvador Maella .
Tha Caragol ag ràdh gun robh e coltach gun deach am peantadh de Escalera a tha ri fhaicinn a-nis aig Gailearaidh nan Dealbhan-dhaoine a bhrosnachadh leis an dealbh seo a chaidh a dhèanamh nas fhaide air adhart. Ro 1784, bha Gálvez air a bhith na fhigear ghaisgeil san Spàinn, a’ tilleadh dhachaigh airson ùine ghoirid às dèidh deireadh an Ar-a-mach, dìreach airson a bhith air a ghairm air ais gu Ameireagaidh agus mu dheireadh a bhith na leas-rìgh air an Spàinn Nuadh. Bhàsaich e le tinneas ann am Baile Mheagsago ann an 1786, aig aois 40.
Bha peantadh de Escalera riatanach ann a bhith a’ stèidheachadh ìomhaigh Gálvez, arsa Caragol. A-nis, faodaidh luchd-tadhail an dealbh sin fhaicinn gu pearsanta agus tuigse nas soilleire fhaighinn air na tha Gálvez a’ riochdachadh.
Tha Caragol ag ràdh gu bheil i an dòchas gum faigh luchd-amhairc tuigse air an Ar-a-mach “ann an teirmean nas fharsainge,” a’ tuigsinn nach robh an strì airson neo-eisimeileachd dìreach na adhbhar Ameireaganach. Gu dearbh, thairg daoine bho air feadh an t-saoghail cuideachadh dha na pàganaich gus na Breatannaich a chuir às a chèile.
Is dòcha gum bu toil leat cuideachd
/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/accounts/headshot/AliciaAult_1.png)
Spreadh an Ceann-suidhe Dòmhnall Trump a-mach an aghaidh aon de na càirdean as dlùithe aig Ameireagaidh às deidh dha a bhith a’ dol an aghaidh iarrtasan gus cosgaisean armachd a mheudachadh.
Tha com-pàirtichean NATO, an Spàinn agus na SA, air a bhith aig eas-aonta mu chosgaisean dìon agus a’ chogadh ann an Ioran.
Tha Trump air iarraidh air buill NATO an caiteachas dìon aca a mheudachadh gu 5 sa cheud den GDP bliadhnail aca ro 2035, ach is e an Spàinn an aon bhall NATO nach do shoidhnig fhathast ris an targaid sin - co-dhùnadh a thuirt Trump mar “uabhasach”.
Mheudaich an Spàinn caiteachas dìon bho 1.4 sa cheud de GDP ann an 2021 gu 2.1 sa cheud ann an 2025, a rèir Institiud Rannsachaidh Sìthe Eadar-nàiseanta Stockholm, ach tha i fhathast air dheireadh a’ mhòr-chuid de na càirdean Eòrpach aice.
Dhiùlt Madrid cuideachd leigeil leis na SA an àite-adhair agus na h-ionadan armachd aca a chleachdadh airson obrachaidhean co-cheangailte ris a’ chòmhstri le Ioran, ga chur barrachd is barrachd ann an eas-aonta le Washington.
Chuir Trump ris a’ chonnspaid an t-seachdain seo aig co-labhairt naidheachd le Rùnaire-Coitcheann NATO, Mark Rutte, aig àrd-choinneamh NATO anns an Tuirc.
“’S e adhbhar air a chall a th’ ann an Spàinn. Chan eil sinn airson gnìomhachas malairt sam bith a dhèanamh leis an Spàinn tuilleadh," thuirt Trump.
“’S e com-pàirtiche uabhasach dona a th’ anns an Spàinn ann an NATO. Chan eil iad a’ gabhail pàirt, chan eil iad a’ pàigheadh. Chan eil mi airson dad a bhith agam ri dhèanamh leis an Spàinn. Gearraibh dheth a h-uile malairt leis an Spàinn, mas e ur toil e, a’ gabhail a-steach tadhalan… Coimheadaibh orra a’ tighinn air ais a’ ruith,” thuirt e, a’ nochdadh mar gum biodh e a’ bruidhinn ri Rùnaire an Ionmhais Scott Bessent.
“Chan fheum sinn malairt a dhèanamh leotha. Chan eil mi airson barrachd malairt a dhèanamh leotha, ceart gu leòr? Sa bhad. Na bruidhinn riutha, tha iad nan daoine uabhasach dona.”
Thuirt Trump cuideachd, “Chì sinn dè cho nàimhdeil ’s a bhios iad nuair a chuireas iad fòn thugam agus iad ag ràdh, ‘Mas e ur toil e. Tha sinn airson malairt a dhèanamh riut, a dhuine uasail. Tha sinn airson malairt a dhèanamh riut, a dhuine uasail.’ Bidh iad a’ dèanamh uimhir airgid leinn agus chì sinn gum bi iad a’ dèanamh tòrr nas lugha. Chan eil mi ag iarraidh gnothach sam bith leotha.”
Fhreagair Rutte le bhith a’ cur nar cuimhne do Trump gun robh an Spàinn air a cosgaisean dìon a mheudachadh, agus aig an aon àm a’ comharrachadh gu bheil barrachd obrach ri dhèanamh. “Fhuair thu air an Spàinn 2 sa cheud a phàigheadh. Chosg iad, rinn iad ceum mòr an-uiridh," thuirt Rutte ris a’ cheann-suidhe, mus do chuir e ris gu robh “ceistean ann fhathast a dh’ fheumas sinn fhuasgladh” leis an Spàinn.
Chan e seo a’ chiad uair a tha Trump air bagairt stad a chuir air malairt leis an Spàinn.
Cha d’ fhuair bagairt roimhe bho Trump sa Mhàrt droch bhuaidh sam bith, agus lean ceanglaichean malairteach eadar na SA agus an Spàinn gun bhriseadh.
Chan eil e soilleir cuideachd ciamar a tha Trump an dùil malairt leis an Spàinn a ghearradh dheth gu aon-thaobhach, agus eadhon ged a bhios e comasach dha na beachdan aige a leantainn, is dòcha nach biodh mòran buaidh aige air eaconamaidh na Spàinne.
Chan eil an Spàinn an urra gu mòr ris na Stàitean Aonaichte airson malairt. Ann an 2025, chaidh mu 4.9 sa cheud de às-mhalairt na Spàinne dha na SA, luach timcheall air €18 billean ($20.5 billean).
Aig an aon àm, às-mhalairt na SA bathar luach timcheall air €23 billean ($26.2 billean) gu Spàinn, a’ ciallachadh gu bheil barrachas malairt mòr aig na SA leis an Spàinn.
Agus ged a tha an Spàinn mar an dàrna ceann-uidhe turasachd as mòr-chòrdte san t-saoghal às dèidh na Frainge, le fàilte air 96.8 millean neach-tadhail eadar-nàiseanta ann an 2025, an àireamh as àirde a-riamh, chan eil ach pàirt bheag de na luchd-turais sin a’ tighinn às na SA,
Ann an 2024, thadhail 4.2 millean neach-turais Ameireaganach air an Spàinn.
A dh’aindeoin beachdan Trump, dh’fheuch riaghaltas na Spàinne ri lughdachadh a dhèanamh air a’ chonnspaid, le neach-labhairt airson a’ Phrìomhaire sòisealach Pedro Sánchez ag ràdh gu bheil dàimhean làidir fhathast leis na SA thar cheanglaichean eaconamach, cultarail agus sòisealta, a rèir Reuters.
Ach, loisg Ministear Slàinte na Spàinne, Monica Garcia, air ais air Trump.
“Tha sinn nar dùthaich uachdaranach, deamocratach a tha a’ dìon ioma-thaobhachd agus sìth,” thuirt i air X. “Is e an rud uabhasach a bhith a’ measgachadh dioplòmasaidh le burraidheachd.”
